DIJAGNOSTIKA

• Digito-rektalni pregled često je dio ukupnog fizikalnog pregleda. Liječnik pri izvođenju tog pregleda nježno ulazi prstom u anus i pregledava područje analnog otvora i završni dio debelog crijeva. Na taj način može otkriti izrasline, hemoroide i slične promjene tog područja, a koje često uzrokuju smetnje u vidu krvarenja iz probavnog sustava.
• Anoskopija, rektoskopija i sigmoidoskopija ili pregled završnog dijela debelog crijeva, ovisno o visini do koje se pregledava, provodi se krutim instrumentom koji se uvodi u analni otvor te se njime ulazi u debelo crijevo zavisno od toga do koje se visine obavlja pregled. Ukoliko se tim pregledom uoče polipi, oni se mogu tijekom pregleda i odstraniti, što opet ovisi o veličini polipa, njihovu izgledu i položaju.
• Kolonoskopija je endoskopski pregled debelog crijeva koji se provodi uvođenjem savitljive cijevi u kojoj se nalaze leće i sistem kamera. Na vrhu kolonoskopa također se nalazi izvor svjetla kojim se osvjetljava pregledavano područje. Postoji i mogućnost uvođenja dodatnih instrumenata kojima se može obaviti manji zahvat na stjenci debelog crijeva. Sluznica crijeva prikazuje se na ekranu i na taj način liječnik može detaljno pregledati cijelu površinu sluznice debelog crijeva. Da bi vidljivost crijevne sluznice bila što bolja, u crijevo se upuhuje zrak kako bi se stjenke crijeva odvojile od kolonoskopa i izgladili svi nabori crijevne sluznice.

Kolonoskopija je najpouzdanija metoda za rano otkrivanje promjena sluznice debelog crijeva i svaka bi je osoba nakon pedesete godine života trebala obaviti. Ukoliko je nalaz uredan, kolonoskopiju bi trebalo ponavljati svakih 5 godina, dok bi je osobe kod kojih su otkriveni polipi trebali ponavljati svake 2 do 3 godine. Ako je bolesniku dijagnosticiran rak debelog crijeva, kolonoskopiju bi u dogovoru s liječnikom i uz provedeno liječenje trebalo obavljati u redovitim intervalima.

Bolesnik prije provođenja kolonoskopije dobiva detaljne upute o prehrani i načinu čišćenja crijeva uz primjenu lijekova i pripravaka za tu svrhu. Kolonoskopija može biti neugodna pretraga jer može izazvati osjećaj napuhnutosti koji traje nekoliko sati nakon same pretrage. Tijekom kolonoskopije mogu se uzeti uzorci tkiva za pato-histološku analizu (biopsija) ili se, ovisno o položaju i veličini polipa ili sličnih tvorbi, iste mogu u cijelosti odstraniti.

• Rendgensko snimanje uz primjenu kontrastnog sredstva ili irigografija pretraga je kod koje se debelo crijevo ispuni kontrastnim sredstvom i/ ili zrakom te na taj način tumorske tvorbe postaju vidljive na rendgenskoj snimci. Tom se pretragom, ovisno o veličini i smještaju, može otkriti oko 70 do 80% tumora, dok se kolonoskopijom mogu otkriti gotovo svi i najskriveniji tumori u debelom crijevu.

Kada se kod bolesnika otkrije rak debelog crijeva, za planiranje daljnjih postupaka važno je odrediti koliko se rak proširio na okolne organe i tkiva te ima li metastaza u drugim organima i dijelovima tijela. Kako bi se to utvrdilo, odnosno kako bi se odredio stadij bolesti, koriste se pretrage kojima se detaljno prikazuje područje u kojem je otkriven rak debelog crijeva i/ ili rektuma (CT ili NMR, ultrazvuk) ili područje za koje se sumnja da je zahvaćeno metastazama (pluća, kosti).

• Ultrazvuk: Za grubu orijentaciju o proširenosti raka na okolne strukture najčešće se koristi ultrazvuk abdomena/ trbuha, pretraga koja koristi ultrazvučne valove za prikazivanje struktura unutar tijela.
• Endorektalni ultrazvuk: Za detaljniji prikaz lokalne proširenosti raka završnog dijela debelog crijeva moguće je napraviti endorektalni ultrazvuk. Ta se pretraga provodi tako da se ultrazvučna sonda uvodi kroz anus u završni dio debelog crijeva i pregledava se crijevna stjenka i okolne strukture.
• CT ili kompjutorska tomografija pretraga je koja koristi rendgensko zračenje tako što radi “presjeke” po slojevima kroz određeno područje tijela. Ta pretraga pomaže u otkrivanju i najmanjih metastatskih promjena koje se ne bi mogle vidjeti rendgenskim i ultrazvučnim pregledima.
• NMR ili nuklearna magnetska rezonanca pretraga je slična CT-u, no koja ne koristi rendgensko zračenje nego magnetska polja.
• PET (pozitronska emisijska tomografija) jedna je od metoda otkrivanja proširenosti raka koja uz proširenost bolesti može odrediti i aktivnost otkrivenih promjena. Može se izvoditi uz pomoć kompjuterske tomografije.